🐧 GNOME 51 منتشر شد؛ بررسی کامل قابلیتها و تغییرات
نسخه جدید محیط دسکتاپ GNOME پس از حدود شش ماه توسعه و بهینهسازی،
در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شد.
این تاریخ برابر با ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ است.
تمرکز اصلی این نسخه روی روانتر شدن تجربه دسکتاپ،
بهبود عملکرد، دسترسپذیری، امنیت، پشتیبانی بهتر از سختافزارهای جدید
و افزایش قابلیتهای برنامههای پیشفرض GNOME بوده است.
🚀 ۱. بهبود محسوس عملکرد دسکتاپ
یکی از اهداف اصلی GNOME 51 افزایش روانی و کارایی محیط دسکتاپ بوده است.
بخشهایی از Mutter و سیستم مدیریت فریمها بهینه شدهاند تا انیمیشنها
و تعامل با رابط کاربری در شرایط مختلف روانتر باشند.
- بهبود Frame Scheduling در Mutter
- روانتر شدن انیمیشنهای دسکتاپ
- بهبود عملکرد Screen Recording
- کاهش کپیهای غیرضروری Buffer هنگام ضبط صفحه
- بهبود عملکرد سیستم در شرایط بار کاری بالا
- بهبود مدیریت روشنایی نمایشگر
- بهبود پشتیبانی از فناوریهای گرافیکی مدرن
🎥 ۲. ضبط صفحه سریعتر
یکی از تغییرات مهم GNOME 51 مربوط به قابلیت Screen Recording
است.
توسعهدهندگان با بهینهسازی مسیر انتقال داده و کاهش عملیات اضافی،
عملکرد ضبط صفحه را بهبود دادهاند.
هدف این تغییرات کاهش سربار سیستم و ایجاد تجربه روانتر هنگام ضبط ویدئو است.
🔄 ۳. قابلیت Auto Rotate
GNOME 51 برای دستگاههایی که به Accelerometer مجهز هستند،
قابلیت چرخش خودکار صفحه را ارائه میکند.
- Auto Rotate
- Orientation Lock
- تشخیص جهت دستگاه با استفاده از شتابسنج
- پشتیبانی بهتر از لپتاپها و دستگاههای قابل چرخش
بنابراین در دستگاههای سازگار، با چرخاندن دستگاه بین حالت
Landscape و Portrait،
جهت صفحه نیز میتواند بهصورت خودکار تغییر کند.
🗺️ ۴. نقشههای آفلاین در GNOME Maps
یکی از قابلیتهای قابل توجه GNOME 51، اضافه شدن پشتیبانی از
Offline Maps در برنامه GNOME Maps است.
کاربر میتواند مناطق موردنظر خود را دانلود کرده و در شرایطی که
اتصال اینترنت وجود ندارد، از دادههای نقشه استفاده کند.
- سفر به مناطقی با اینترنت ضعیف
- استفاده در زمان قطع اینترنت
- کاهش مصرف داده اینترنت
- استفاده از نقشه هنگام سفر
🚆 بهبود اطلاعات حملونقل عمومی
GNOME Maps همچنین در نمایش اطلاعات مربوط به حملونقل عمومی بهبودهایی
دریافت کرده است.
- زمان حرکت وسایل حملونقل عمومی
- اطلاعات مربوط به تأخیرها، در صورت وجود داده
- اطلاعات بیشتر درباره ایستگاهها
- بهبود مسیرهای ترکیبی پیادهروی و حملونقل عمومی
🖥️ ۵. تغییرات بخش Settings
برنامه Settings نیز در GNOME 51 تغییرات و بهبودهای مختلفی دریافت کرده است.
- اضافه شدن Auto Rotate
- امکان قفل کردن جهت نمایشگر
- بهبود تنظیمات چند مانیتور
- بهبود مدیریت Touchpad
- تنظیمات بهتر DNS Search Domain
- حذف پشتیبانی از استاندارد قدیمی WEP
- بهبود Remote Login
- بهبود رابط ثبت Fingerprint
- بازطراحی بخش About
- دسترسی آسانتر به Release Notes
📁 ۶. بهبود File Manager یا Nautilus
مدیر فایل GNOME یعنی Files (Nautilus) نیز در این نسخه
سریعتر و کارآمدتر شده است.
- نمایش تعداد فایلها هنگام Drag کردن چند فایل
- انتخاب خودکار فایلهای ایجادشده پس از Copy
- کاهش احتمال Freeze شدن رابط کاربری هنگام عملیات سنگین
- Reload سریعتر پوشهها
- بهبود عملکرد در پوشههای بسیار بزرگ
- بهبود عملکرد روی Storageهای کند
- گروهبندی بهتر Notificationها
🌐 ۷. بهبود GNOME Web
مرورگر وب GNOME که با نام Web / Epiphany شناخته میشود
نیز در GNOME 51 بهبود یافته است.
- میانبر جدید برای Copy کردن URL
- بهبود Password Manager
- تولید Passwordهای امنتر
- مرتبتر شدن Address Bar
- بهبود پیشنهادهای جستجو
- کاهش نمایش URLهای غیرضروری در پیشنهادها
📦 ۸. بهبود GNOME Software
GNOME Software در زمینه امنیت و مدیریت برنامهها نیز تغییراتی دریافت کرده است.
- هشدار درباره برنامههایی که دیگر Maintenance نمیشوند
- نمایش اطلاعات بیشتر درباره Permissionهای Flatpak
- بهبود سرعت Startup
- استفاده بهتر از Cache
- بهبود بارگذاری Iconها
هشدار درباره نرمافزارهای بدون نگهداری میتواند به کاربر کمک کند
پیش از نصب یک برنامه، وضعیت نگهداری آن را بهتر بررسی کند.
📅 ۹. بهبود GNOME Calendar
برنامه Calendar نیز در GNOME 51 بهینهسازیهای متعددی دریافت کرده است.
- روانتر شدن Month View
- باز شدن سریعتر Calendarهای بزرگ
- کاهش مصرف داده هنگام Sync
- باز کردن Location رویدادها در Maps
- بهبود Week View در High Contrast
- بهبود ویرایش Eventها
- بهبود پشتیبانی از لینکهای Microsoft Teams
🖼️ ۱۰. اطلاعات بیشتر در Image Viewer
برنامه Loupe که Image Viewer جدید GNOME است،
اکنون اطلاعات بیشتری درباره تصاویر نمایش میدهد.
- Creator
- Copyright
- Camera Lens
- اطلاعات تجهیزات مورد استفاده
- Software تولیدکننده تصویر
- Color Profile
📄 ۱۱. بازطراحی File Previewer / Sushi
قابلیت Preview فایلها که معمولاً با فشردن کلید
Space در Files استفاده میشود، بازطراحی شده است.
- رابط کاربری جدید
- انتقال به GTK 4
- استفاده از Libadwaita
- پشتیبانی بهتر از Dark Mode
- نمایش بهتر تصاویر
- بهبود Rendering اسناد
✍️ ۱۲. امکان اضافه کردن امضا در Papers
برنامه Papers که برای مشاهده فایلهای PDF استفاده میشود،
امکان اضافه کردن Visual Signature را فراهم کرده است.
- کشیدن امضا با Mouse
- کشیدن امضا با Touchscreen
- وارد کردن تصویر امضا
- حذف پسزمینه تصویر امضا
این قابلیت یک امضای تصویری است و بهتنهایی معادل
Digital Signature رمزنگاریشده نیست.
بنابراین نمیتوان صرفاً با اضافه کردن چنین امضایی، اصالت و تمامیت
یک سند PDF را تضمین کرد.
♿ ۱۳. بهبود Accessibility
دسترسپذیری یکی دیگر از بخشهایی است که در GNOME 51 مورد توجه قرار گرفته است.
- پشتیبانی بهتر از Reduced Motion
- بهبود Screen Reader
- Navigation بهتر در App Grid
- امکان استفاده بهتر از Keyboard در Screenshot
- بهبود Focus Ring
- بهبود تجربه کاربران دارای نیازهای دسترسپذیری
🔐 ۱۴. تغییرات امنیتی
GNOME 51 چند تغییر مرتبط با امنیت و مدیریت دسترسیها نیز دارد.
- حذف WEP از تنظیمات Wi-Fi
- هشدار درباره نرمافزارهای End-of-Life
- نمایش جزئیات بیشتر درباره Flatpak Permissions
- بهبود مدیریت Password و Key
- پشتیبانی بهتر از Smartcard در Remote Desktop
- بهبود Authentication مبتنی بر Kerberos
🎨 ۱۵. Cursorهای مبتنی بر SVG
در GNOME 51 نشانگرهای Mouse به سمت استفاده از
SVG حرکت کردهاند.
این تغییر باعث میشود Cursorها در رزولوشنها و Scalingهای مختلف،
امکان نمایش واضحتر و با کیفیتتری داشته باشند.
🧩 ۱۶. برنامههای جدید GNOME Circle
چند برنامه جدید نیز به مجموعه GNOME Circle اضافه شدهاند.
🗄️ Bobby
برنامهای برای مشاهده و کار با دیتابیسهای SQLite.
🔢 Tally
برنامهای ساده برای ایجاد و مدیریت Counterهای متعدد.
🏪 Bazaar
یک App Store جدید برای محیط GNOME که تمرکز ویژهای
روی برنامهها و Add-onهای Flatpak و Flathub دارد.
👨💻 ۱۷. تغییرات برای توسعهدهندگان
GNOME 51 همراه با نسخههای جدیدی از فناوریهای اصلی اکوسیستم GNOME
ارائه شده است.
- GTK 4.23
- Libadwaita 1.10
GTK 4.23 شامل بهبودهایی در زمینههایی مانند Rendering،
Fractional Scaling، Vulkan، SVG و Wayland Text Input است.
📅 ۱۸. جدول تاریخ انتشار GNOME 51
| مرحله | تاریخ میلادی | تاریخ شمسی |
|---|---|---|
| GNOME 51 Alpha | 27 ژوئن 2026 | ۶ تیر ۱۴۰۵ |
| GNOME 51 Beta | ۱ اوت ۲۰۲۶ | ۱۰ مرداد ۱۴۰۵ |
| GNOME 51 RC | ۲۹ اوت ۲۰۲۶ | ۷ شهریور ۱۴۰۵ |
| آخرین GNOME 50.x | ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ | ۲۱ شهریور ۱۴۰۵ |
| انتشار GNOME 51 | ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶ | ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ |
🐧 ۱۹. GNOME 51 چه زمانی به توزیعهای لینوکس میرسد؟
انتشار GNOME 51 به معنای آن نیست که این نسخه بلافاصله
در مخازن تمام توزیعهای لینوکس قرار میگیرد.
هر توزیع بر اساس چرخه انتشار و سیاست بستهبندی خودش،
GNOME 51 را وارد مخازن خواهد کرد.
این نسخه در هفتههای آینده به توزیعهای مختلف لینوکس خواهد رسید.
از جمله توزیعهایی که انتظار میرود GNOME 51 را دریافت کنند،
میتوان به Fedora 45 و
Ubuntu 26.10 اشاره کرد.
🧪 ۲۰. GNOME OS Nightly
اگر میخواهید GNOME 51 را پیش از ورود به توزیع اصلی خود آزمایش کنید،
میتوانید از GNOME OS Nightly استفاده کنید.
GNOME OS یک سیستم آزمایشی و توسعهای است و برای استفاده Production
توصیه نمیشود.
برای آزمایش GNOME 51 بهتر است آن را در ماشین مجازی یا یک سیستم
غیرحیاتی اجرا کنید.
📌 جمعبندی GNOME 51
GNOME 51 در تاریخ
۲۵ شهریور ۱۴۰۵ منتشر شد و تمرکز آن بر
بهبود تجربه دسکتاپ، عملکرد، امنیت و دسترسپذیری است.
- 🚀 عملکرد روانتر دسکتاپ
- 🎥 سریعتر شدن Screen Recording
- 🔄 اضافه شدن Auto Rotate
- 🗺️ پشتیبانی از Offline Maps
- 🚆 بهبود اطلاعات حملونقل عمومی
- 🖥️ بهبود Settings و Multi-Monitor
- 📁 بهبود عملکرد Files
- 🔐 بهبودهای امنیتی و Flatpak Permissions
- ♿ بهبود Accessibility
- ✍️ امکان اضافه کردن Visual Signature در Papers
- 🎨 استفاده بهتر از SVG برای Cursorها
- 📦 بهبود GNOME Software
- 🧩 اضافه شدن Bobby، Tally و Bazaar
- 👨💻 GTK 4.23 و Libadwaita 1.10
🔗 منابع
“`
