• مقدمه
• فصل
• 🐧 تاریخچه سیستم‌عامل لینوکس
• خلاصه نکته های کلیدی
• نام‌گذاری لینوکس
• پذیرش تجاری و عمومی لینوکس
• طراحی لینوکس
• مقدمه: لینوکس و مسیر تکاملی آن
• ساختار سیستم و هسته لینوکس
• نقش محیط کاربری GNU
• رابط کاربری گرافیکی و سیستم پنجره‌ای
• نقد و بررسی مدل تکاملی لینوکس
• اکوسیستم نرم‌افزار متن‌باز در سیستم‌های لینوکس
• لایه‌ها و ساختار سیستم
• فضای کاربر (User Space)
• اجزای سیستم
• سیستم پنجره‌ای و گرافیک
• کتابخانه‌ها و ابزارهای برنامه‌نویسی
• فضای هسته (Kernel Space)
• رابط فراخوانی سیستم (System Call Interface)
• سخت‌افزار
• همکاری پروژه‌های متن‌باز در اکوسیستم لینوکس
• توزیعها
• خانواده‌های توزیع
• دبیان گنو/لینوکس
• انتخاب توزیع لینوکس بر اساس نیاز
• انتخاب توزیع لینوکس بر اساس مهارت کاربران
• انتخاب توزیع لینوکس بر اساس سنجش و ارتقای دانش کاربران
• انتخاب توزیع لینوکس بر اساس سطح دخالت کاربر در نصب و پیکربندی لینوکس
• انتخاب توزیع لینوکس بر اساس سازگاری سخت‌افزار
• انتخاب توزیع لینوکس بر اساس ترجیحات کاربران

• فصل
• توزیع‌های لینوکس
• اوبونتو
• ردهت و خانواده آن
• فدورا
• SUSE
• SUSE Linux Enterprise
• openSUSE
• توزیع‌های خاص و تخصصی
• سیستمهای جاسازیشده
• لینوکس و سیستم‌های تعبیه‌شده
• نرم‌افزار تعبیه‌شده
• نمونه‌های برجسته
• اندروید
• تاریخچه شکل‌گیری اندروید
• ساختار اندروید
• مدل متن‌باز اندروید (AOSP و GMS)
• اندروید در سیستم‌های تعبیه‌شده
• کاربردهای اندروید در سیستم‌های تعبیه‌شده
• رزبین و رزبری پای
• ویژگی‌های سخت‌افزاری رزبری پای
• سیستم‌عامل‌ها در رزبری پای
• رزبری پای در پروژه‌های تعبیه‌شده
• مزایای رزبری پای در مقایسه با سیستم‌های تعبیه‌شده اختصاصی
• لینوکس و فضای ابری
• نقش لینوکس در رایانش ابری
• زیرساخت به عنوان سرویس (Infrastructure as a Service – IaaS)
• مدل‌های سرویس در رایانش ابری
• تفاوت‌های دبیان گنو/لینوکس با اوبونتو
• Stable (پایدار)، Testing (آزمایشی) و Unstable (ناپایدار)
• محیط‌ها و پلتفرم‌های رایج لینوکس
• دستگاه‌های مجهز به اندروید به جز گوشی‌های هوشمند
• انتخاب توزیع مناسب برای کاهش هزینه و افزایش عملکرد
• مزایای رزبری پای و کارکردهای آن در کسب‌وکارها
• توزیع‌های لینوکس در سرویس‌های ابری آمازون و گوگل
• محیط دسکتاپ در لینوکس
• ویژگی‌ها و مزایای محیط‌های دسکتاپ
• محیط‌های دسکتاپ معروف و ویژگی‌ها
• نکات کاربردی برای انتخاب محیط دسکتاپ

• فصل
• پیش نیازهای نصب لینوکس
• تنوع برنامه‌های کاربردی در لینوکس
• فلسفه‌ی «انتخاب» در لینوکس
• برنامه‌های کاربردی و جامعه‌ی متن‌باز
• سازگاری و نرم‌افزارهای جایگزین
• نقش برنامه‌های کاربردی در موفقیت لینوکس
• بسته‌های نرم‌افزاری
• بسته نرم‌افزاری چیست؟
• اجزای یک بسته نرم‌افزاری
• اجزای اصلی یک بسته نرم‌افزاری
• پسوندها و مدیریت بسته‌ها
• اهمیت وابستگی‌ها و مدیریت خودکار
• نصب بسته‌ها و به‌روزرسانی‌ها
• حذف بسته‌ها و پاکسازی سیستم
• مخازن نرم‌افزاری: انبارهای امن برنامه‌ها
• ویژگی‌های اصلی مخازن
• تاریخچه مدیریت بسته‌ها در لینوکس
• وابستگی‌ها و مدیریت آنها
• مزایای مدیریت بسته در لینوکس
• مقایسه با سایر سیستم‌عامل‌ها
• ابزارهای نوین و آینده مدیریت بسته‌ها
• ۱ مفهوم بسته و وابستگی‌ها
• ۲ مدیران بسته در خانواده‌های مختلف لینوکس
• ۳ مثال عملی: نصب بسته‌ی figlet
• جستجوی بسته در توزیع‌های دبیان/اوبونتو
• ۴ مثال عملی: نصب بسته‌ی cowsay در خانواده رد هت
• ۵ نقش کاربر root و دستور sudo
• حذف بسته
• مثال: حذف بسته در سیستم‌های مبتنی بر Debian
• حذف کامل همراه با فایل‌های پیکربندی
• مدیریت وابستگی‌های بلااستفاده

• فصل
• برنامه‌های اداری
• تاریخچه مجموعه‌های آفیس در لینوکس
• تفاوت OpenOffice و LibreOffice
• فرمت‌های اسناد
• اجزای اصلی OpenOffice و LibreOffice
• اهمیت مجموعه‌های آفیس آزاد در لینوکس
• پایگاه داده
• چرا توزیع‌های لینوکس LibreOffice را ترجیح می‌دهند؟
• مرورگرهای وب
• مرورگرهای وب در لینوکس
• منابع یادگیری توسعه وب
• برنامه‌های ایمیل در لینوکس
• نرم‌افزارهای چندرسانه‌ای در لینوکس
• ۳ Inkscape (اینک‌اسکیپ)
• ۴ Audacity (آداسیتی)
• ۵ ImageMagick
• برنامه‌های سرور
• ۱ مفهوم کلاینت و سرور
• ۲ نقش سرور HTTP
• تعریف HTTP
• محتوای استاتیک (Static Content)
• محتوای پویا (Dynamic Content)
• ۴ نقش زبان‌های برنامه‌نویسی در وب
• سمت کلاینت
• ۵ همکاری سرور وب و پایگاه داده
• ۶ پایگاه داده چیست؟
• پایگاه داده رابطه‌ای (Relational Database)
• ۷ پایگاه‌های داده متن‌باز محبوب
• ۸ کاربرد پایگاه داده فراتر از وب
• اشتراک‌گذاری داده‌ها
• مدیریت شبکه
• DHCP چیست و چرا اهمیت دارد؟
• مکانیزم کار DHCP
• Lease Time مدت اجاره IP
• DHCP در شبکه‌های خانگی و سازمانی
• DHCPv و DHCPv
• امنیت DHCP
• زبان‌های برنامه‌نویسی
• چیستی برنامه‌نویسی و کد منبع
• زبان‌های کامپایلری
• زبان‌های تفسیری
• زبان برنامه‌نویسی C؛ ستون فقرات دنیای نرم‌افزار
• زبان جاوا؛ نوشتن یک بار، اجرا در همه جا
• پایتون؛ سادگی در کنار قدرت
• جاوااسکریپت؛ از اسکریپت‌های ساده تا اپلیکیشن‌های عظیم
• پرل؛ قدرت در پردازش متن
• PHP؛ ستون فقرات وب داینامیک
• ابزارها و محیط‌های توسعه در لینوکس
• زبان‌های کامپایلری در برابر زبان‌های اسکریپتی
• مثال‌های واقعی از کاربرد زبان‌ها در لینوکس
• آینده زبان‌های برنامه‌نویسی در لینوکس

• فصل
• تاریخچه شکل‌گیری نرم‌افزار آزاد
• پیدایش مفهوم متن‌باز (Open Source)
• نرم‌افزار اختصاصی در برابر نرم‌افزار آزاد
• تفاوت فلسفی: آزادی در برابر کارایی
• مجوزهای نرم‌افزار آزاد و متن‌باز
• نمونه‌های مهم مجوزها
• مدل‌های کسب‌وکار در نرم‌افزار آزاد
• چالش‌ها و نقدها
• پروژه Apache HTTP Server
• پروژه Mozilla Firefox
• پروژه LibreOffice
• پروژه Linux Kernel
• تفاوت GPLv و GPLv
• مدل‌های درآمدی موفق در نرم‌افزار آزاد
• نمونه‌ها
• آینده نرم‌افزار آزاد و متن‌باز
• جدول: مقایسه نرم‌افزار آزاد، متن‌باز و اختصاصی
• تمایز فلسفی: Free Software در برابر Open Source
• اصطلاحات FOSS و FLOSS
• تضادها و چالش‌ها
• GPL (GNU General Public License)
• LGPL (Lesser GPL)
• Apache License
• MIT License
• BSD Licenses (-Clause و -Clause)
• نگاه جنبش‌ها به مجوزها
• کپیلفت
• کریتیو کامنز
• ترکیب‌های شش‌گانه‌ی مجوزهای CC
• مقایسه‌ی حق نشر سنتی با CC
• مدل‌های کسب‌وکار در متن‌باز
• تنش بین رایگان بودن و مدل‌های تجاری
• جایگاه لینوکس در مقایسه با سایر سیستم‌عامل‌ها
• ۱ فقدان نرم‌افزارهای دسکتاپ
• ۲ نصب و راه‌اندازی دشوار
• ۳ پشتیبانی سخت‌افزاری محدود
• ۴ نبود محیط‌های دسکتاپ کاربرپسند
• ۵ مخاطب خاص: کاربران پیشرفته
• ۱ ظهور محیط‌های دسکتاپ مدرن
• ۲ بهبود پشتیبانی سخت‌افزاری
• ۳ ظهور نرم‌افزارهای کاربردی قدرتمند
• ۴ تمرکز بر تجربه کاربری (UX)
• ۵ نصب ساده و سریع
• رابط‌های کاربری لینوکس
• محیط‌های دسکتاپ
• جدول مقایسه‌ای GNOME و KDE Plasma
• دسترسی به خط فرمان
• ارائه‌ها و پروژه‌ها
• کاربردهای صنعتی لینوکس
• مسائل مربوط به حریم خصوصی هنگام استفاده از اینترنت
• ردیابی کوکی‌ها
• ردیابی نشود (DNT)
• DNT:
• پنجره‌های «خصوصی
• انتخاب رمز عبور
• چالش‌های رمز عبور ضعیف
• ویژگی‌های یک رمز عبور ایمن
• روش‌های به‌یادسپاری رمز قوی
• مشکل فراموشی رمزها و تکرار آن‌ها
• مدیر رمز عبور (Password Manager)
• مزایای مدیر رمز عبور
• معرفی KeePass
• معرفی Bitwarden
• مقایسه KeePass و Bitwarden
• نکات تکمیلی برای استفاده بهتر
• رمزگذاری
• TLS
• امنیت لایه انتقال (TLS)
• از SSL تا TLS: چرا تغییر لازم بود؟
• نسخه‌های TLS و تکامل آن
• رمزنگاری متقارن و نامتقارن در TLS
• نقش گواهی‌های دیجیتال و مراکز صدور گواهی (CA)
• اهمیت نماد قفل در مرورگر
• TLS در عمل: HTTPS و فراتر از آن
• تهدیدها و حملات علیه TLS
• آینده TLS و اینترنت ایمن‌تر
• رمزگذاری فایل و ایمیل با GnuPG
• معرفی GnuPG و استاندارد OpenPGP
• نحوه کارکرد: کلید عمومی و کلید خصوصی
• کاربردهای گسترده GnuPG
• رمزگذاری دیسک
• روش پشته‌ای: انعطاف‌پذیر اما محدود
• روش بلوکی: امنیت بیشتر در عمق
• گزینه‌های میان‌پلتفرمی
• مقایسه و انتخاب بهترین روش

• فصل
• انتخاب سیستم عامل و توزیع‌های لینوکس
• سیستم عامل چیست؟
• هسته لینوکس و توزیع‌های لینوکس
• توزیع لینوکس
• انواع توزیع‌های لینوکس
• مقایسه توزیع‌های لینوکس
• انتخاب توزیع مناسب
• روابط بین توزیع‌ها
• مزایای لینوکس
• مدیریت بسته‌ها

• فصل
• آشنایی با سیستم فایل و دایرکتوری‌های لینوکس
• خانه‌ی دایرکتوری‌ها در لینوکس
• مفهوم دایرکتوری ریشه (/)
• کار با مسیرها (Paths)
• دو مسیر نسبی خاص: و
• مشاهده‌ی مکان فعلی با pwd
• لیست کردن فایل‌ها با ls
• فایل‌ها و دایرکتوری‌های مخفی
• مشاهده‌ی فایل‌ها
• ترکیب لیست بلند با گزینه‌های دیگر
• فقط نمایش دایرکتوری‌ها
• مرتب‌سازی بر اساس زمان تغییر
• مرتب‌سازی بر اساس پسوند فایل
• مرتب‌سازی بر اساس اندازه فایل
• لیست بازگشتی (Recursive Listing)
• اهمیت بازگشت در دستورات فایل
• فایل
• حساسیت به حروف بزرگ و کوچک (Case Sensitivity)
• ایجاد دایرکتوری‌ها (mkdir)
• ایجاد چندین دایرکتوری هم‌زمان
• بررسی ساختار دایرکتوری‌ها
• مرتب‌سازی فایل‌ها با زمان
• ایجاد فایل‌ها در لینوکس
• مفهوم فایل در لینوکس
• دستور touch چیست؟
• برچسب‌های زمانی در فایل‌ها
• ایجاد یک فایل با touch
• ایجاد چند فایل همزمان
• بررسی فایل‌ها با ls
• گزینه‌های پرکاربرد دستور touch
• مشاهده محتوای فایل‌ها با دستور cat
• افزودن محتوا به فایل‌ها با echo
• تفاوت بین > و >>
• هشدار درباره رونویسی فایل‌ها
• تغییر نام و جابجایی فایل‌ها با mv
• تغییر نام فایل‌ها با mv
• احتیاط در استفاده از mv
• تغییر نام پوشه‌ها با mv
• جدول گزینه‌های پرکاربرد mv
• تمرین عملی برای mv و cat و echo
• الگوها و globbing
• حذف فایل‌ها و پوشه‌ها — rm و rmdir
• حذف ایمن فایل‌ها و دایرکتوری‌ها در لینوکس
• کپی فایل‌ها و دایرکتوری‌ها با دستور cp
• نکات پیشرفته در کپی فایل‌ها
• Globbing تطبیق الگو
• استفاده از کاراکتر * ستاره
• نفی با کروشه‌ها
• کلاس‌های کارا
  • فصل
  • آشنایی با سیستم فایل و دایرکتوری‌های لینوکس
  • خانه‌ی دایرکتوری‌ها در لینوکس
  • مفهوم دایرکتوری ریشه (/)
  • کار با مسیرها (Paths)
  • دو مسیر نسبی خاص: و
  • مشاهده‌ی مکان فعلی با pwd
  • لیست کردن فایل‌ها با ls
  • فایل‌ها و دایرکتوری‌های مخفی
  • مشاهده‌ی فایل‌ها
  • ترکیب لیست بلند با گزینه‌های دیگر
  • فقط نمایش دایرکتوری‌ها
  • مرتب‌سازی بر اساس زمان تغییر
  • مرتب‌سازی بر اساس پسوند فایل
  • مرتب‌سازی بر اساس اندازه فایل
  • لیست بازگشتی (Recursive Listing)
  • اهمیت بازگشت در دستورات فایل
  • فایل
  • حساسیت به حروف بزرگ و کوچک (Case Sensitivity)
  • ایجاد دایرکتوری‌ها (mkdir)
  • ایجاد چندین دایرکتوری هم‌زمان
  • بررسی ساختار دایرکتوری‌ها
  • مرتب‌سازی فایل‌ها با زمان
  • ایجاد فایل‌ها در لینوکس
  • مفهوم فایل در لینوکس
  • دستور touch چیست؟
  • برچسب‌های زمانی در فایل‌ها
  • ایجاد یک فایل با touch
  • ایجاد چند فایل همزمان
  • بررسی فایل‌ها با ls
  • گزینه‌های پرکاربرد دستور touch
  • مشاهده محتوای فایل‌ها با دستور cat
  • افزودن محتوا به فایل‌ها با echo
  • تفاوت بین > و >>
  • هشدار درباره رونویسی فایل‌ها
  • تغییر نام و جابجایی فایل‌ها با mv
  • تغییر نام فایل‌ها با mv
  • احتیاط در استفاده از mv
  • تغییر نام پوشه‌ها با mv
  • جدول گزینه‌های پرکاربرد mv
  • تمرین عملی برای mv و cat و echo
  • الگوها و globbing
  • حذف فایل‌ها و پوشه‌ها — rm و rmdir
  • حذف ایمن فایل‌ها و دایرکتوری‌ها در لینوکس
  • کپی فایل‌ها و دایرکتوری‌ها با دستور cp
  • نکات پیشرفته در کپی فایل‌ها
  • Globbing تطبیق الگو
  • استفاده از کاراکتر * ستاره
  • نفی با کروشه‌ها
  • کلاس‌های کاراکتری (Character Classes)
  • تفاوت Globbing با Regular Expressions عبارات منظم
  • نکات پیشرفته در Globbing
  • فشرده‌سازی و بایگانی فایل‌ها در لینوکس
  • مفهوم فشرده‌سازی داده‌ها
  • بایگانی فایل‌ها
  • ابزارهای فشرده‌سازی بدون اتلاف در لینوکس
  • ترکیب بایگانی و فشرده‌سازی با tar
  • ابزارهای zip و unzip
  • نقش بایگانی در مدیریت فایل‌ها
  • ابزار tar؛ قلب بایگانی در لینوکس
  • ترکیب tar با ابزارهای فشرده‌سازی
  • محدودیت‌ها و چالش‌ها
  • ترکیب مستقیم فشرده‌سازی در tar
  • ابزارهای zip و unzip
  • نکات عملی برای استفاده بهتر
  • اهمیت فشرده‌سازی در لینوکس
  • عوامل مؤثر بر کارایی فشرده‌سازی
  • ابزارهای فشرده‌سازی در لینوکس
  • gzip
  • bzip
  • xz
  • سطوح فشرده‌سازی و تأثیر آن‌ها
  • ابزارهای کمکی برای کار با فایل‌های فشرده
  • مقایسه ابزارها
  • نکات عملی در استفاده
  • الگوریتم فشرده‌سازی و کیفیت آن
  • سرعت و مصرف منابع
  • سطوح فشرده‌سازی
  • ابزارهای کمکی
  • سازگاری با سیستم‌ها
  • قابلیت بایگانی
  • کاربرد اصلی هر ابزار
  • فصل
  • تغییر مسیر ورودی/خروجی
  • تغییر مسیر خروجی استاندارد
  • تغییر مسیر ورودی استاندارد
  • تغییر مسیر خروجی خطا
  • ترکیب stdout و stderr
  • استفاده از لوله‌ها (Pipes)
  • کاربردهای عملی تغییر مسیر
  • نکات پیشرفته
  • اسکریپت‌نویسی و اجرای فایل‌ها در لینوکس: مفاهیم و کاربردها
  • ایجاد اسکریپت و چاپ خروجی
  • ساخت اسکریپت قابل اجرا
  • تنظیم مجوزهای اجرا
  • ترکیب با تغییر مسیر
  • تعریف مفسر و نقش آن در اجرای اسکریپت‌ها
  • افزودن نظرات (Comments) در اسکریپت
  • ویرایشگرهای متن در لینوکس
  • vi و vim
  • متغیرها در Bash
  • اجرای اسکریپت با متغیر
  • مفسرها، Shebang و متغیرها در اسکریپت‌نویسی بش
  • تعریف مفسر و خط Shebang
  • ساختار یک اسکریپت ساده
  • نکات مهم اسکریپت‌نویسی
  • قرارداد نام‌گذاری فایل
  • ویرایشگرهای متنی در لینوکس
  • ویرایشگر vi/vim
  • ویرایشگر nano
  • مقایسه vi و nano
  • متغیرها در اسکریپت‌های بش
  • تعریف و استفاده از متغیرها
  • قوانین نام‌گذاری متغیرها
  • استفاده از نقل‌قول‌ها با متغیرها
  • انجام عملیات ریاضی
  • استفاده از متغیرهای محیطی
  • آرگومان‌ها و منطق شرطی در اسکریپت‌نویسی بش
  • آرگومان‌ها در اسکریپت‌های بش
  • منطق شرطی در بش
  • ساختار دستور if
  • عملگرهای مقایسه‌ای عددی
  • فصل
  • 🐧 مفهوم بسته‌ها (Package Concepts)
  • پردازنده‌ها
  • ذخیره‌سازی
  • پارتیشن ها
  • فرمت کردن پارتیشن
  • کارت حافظه (SD card)
  • فایل‌ها و ساختار دایرکتوری در لینوکس
  • برنامه‌ها و فایل‌های پیکربندی
  • مکان‌های ذخیره فایل‌های اجرایی
  • متغیر PATH و پیدا کردن فایل‌های اجرایی
  • دایرکتوری /etc در لینوکس
  • انواع فایل‌های پیکربندی در /etc
  • مثال در توزیع‌های مبتنی بر دبیان
  • فایل‌های مخفی در دایرکتوری خانگی
  • هسته لینوکس و فرآیندهای اولیه
  • دایرکتوری /boot
  • دایرکتوری /proc
  • دایرکتوری /proc/sys
  • دایرکتوری /dev
  • انواع فایل‌های دستگاه در /dev:
  • فایل‌های ویژه در /dev
  • دایرکتوری /sys
  • حافظه و انواع آن در لینوکس
  • بررسی وضعیت حافظه با /proc/meminfo و دستور free
  • فصل
  • شبکه
  • فصل
  • حساب‌ها و مفاهیم اولیه
  • شناسه‌ها (UID/GID)
  • حساب کاربری سوپر یوزر
  • حساب‌های کاربری استاندارد
  • حساب‌های سیستم
  • حساب‌های خدماتی
  • پوسته‌های ورود و دایرکتوری‌های خانگی
  • دریافت اطلاعات درباره کاربران
  • مشاهده تلاش‌های ناموفق
  • مشاهده کاربران فعال
  • فیلد GECOS
  • سرویس‌های احراز هویت در لینوکس
  • مدیریت دسترسی موقت و sudo sessions
  • سیاست‌های امنیتی رمز عبور
  • حساب‌های سرویس و امنیت آنها
  • لاگ‌ها و نظارت بر کاربران
  • خلاصه امنیت پیشرفته حساب‌ها